Loading...

Τι είναι το μελάνωμα

Τετρακόσια τουλάχιστον νέα κρούσματα εμφανίζονται κάθε χρόνο στην Ελλάδα. Η συχνότητα του πιο επιθετικού καρκίνου του δέρματος υπολογίζεται ότι αυξήθηκε κατά 30% την τελευταία πενταετία. Παράλληλα, εκτός των κρουσμάτων μελανώματος,  είκοσι χιλιάδες περιπτώσεις καρκίνων του δέρματος υπολογίζεται ότι παρουσιάζονται κάθε χρόνος την Ελλάδα (αν και δεν τηρούνται επιδημιολογικά αρχεία.)

Τι είναι το μελάνωμα και πως δημιουργείται

Το μελάνωμα είναι ο κακοήθης όγκος που δημιουργείται από την κακοήθη εξαλλαγή των μελανοκυττάρων.  Τα μελανοκύτταρα είναι τα κύτταρα που παράγουν την μελανίνη, πρωτεΐνη που έχει τον ρόλο να προστατεύει το δέρμα από την βλαπτική επίδραση της υπεριώδους ακτινοβολίας, που είναι ο κατ΄ εξοχήν καρκινογενετικός παράγοντας για το δέρμα.  

Εάν το μελάνωμα δεν διαγνωστεί έγκαιρα, και δεν αφαιρεθεί στην ώρα του, αποκτά επιθετική βιολογική συμπεριφορά, δίνει μεταστάσεις στα εσωτερικά όργανα και αποτελεί συχνή αιτία θανάτου.   Το μελάνωμα έχει μαύρο χρώμα, σε αντίθεση με τους καρκίνους του δέρματος που έχουν ερυθροϊώδες ή ρόδινο χρώμα. Στις γυναίκες παρουσιάζεται συνήθως στις γάμπες, ενώ στους άνδρες στην ράχη τους, περιοχές δηλαδή που είναι προφυλαγμένες κατά την διάρκεια των χειμερινών μηνών και εκτίθενται απότομα σε έντονη ηλιακή έκθεση, όπως συμβαίνει κατά την αρχή του καλοκαιριού.   Μπορεί όμως να αναπτυχθεί σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος είτε στην βάση μίας ελιάς , αλλά και σε υγιές δέρμα που δεν έχει σε εκείνο το σημείο ελιά, ακόμα και σε σημεία που είναι προφυλαγμένα από την ηλιακή έκθεση, όπως είναι το τριχωτό της κεφαλής ή οι γλουτοί.  Υπάρχει επίσης και μία μορφή μελανώματος, η οποία παρουσιάζεται στο πρόσωπο και αναπτύσσεται σε μεγάλης ηλικίας ανθρώπους, στην περιοχή μίας προϋπάρχουσας κηλίδας, που μεγαλώνει πολύ αργά με τον χρόνο (καοήθης φακή). 

Συνήθως το μελάνωμα κάνει την εμφάνιση του κατά την ηλικία 40-45 χρόνων, αν και μπορεί να εμφανιστεί και στην ηλικία των 30-40 χρόνων, αλλά και σπανιότερα και στην παιδική και εφηβική ηλικία. Στις μισές περιπτώσεις μελανώματος στην παιδική ηλικία, αυτό εμφανίζεται στην βάση συγγενών γιγαντιαίων μελαγχρωματικών σπίλων(ελιών).


Τι είναι οι καρκίνοι του δέρματος και πως δημιουργούνται

Οι καρκίνοι του δέρματος προέρχονται από τα κερατινοκύτταρα, έχουν βραδεία τάση ανάπτυξης και καλή πρόγνωση.  Παλαιότερα τα λέγαμε επιθηλιώματα.  Πιο συγκεκριμένα,  οι καρκίνοι του δέρματος  προέρχονται από κακοήθη εξαλλαγή των επιθηλιακών κυττάρων της επιδερμίδας ή και των εξαρτημάτων της (θύλακοι τριχών) και σπανιότερα των ιδρωτοποιών αδένων.  Εμφανίζονται συνήθως στις πιο εκτεθειμένες στον ήλιο περιοχές, δηλαδή στο πρόσωπο και  στα χέρια.  Υπάρχουν πολλά είδη καρκίνων του δέρματος, αλλά τα πιο συχνά είναι δύο :

1.  Ο βασικοκυτταρικός καρκίνος, ο οποίος είναι ο συχνότερος καρκίνος του δέρματος.       Εντοπίζεται μόνο στο δέρμα και δεν δίνει μεταστάσεις.  Εντοπίζεται κυρίως στο πρόσωπο (βλέφαρα, μύτη, άνω χείλος, μέτωπο, ζυγωματικές περιοχές) και στο τριχωτό της κεφαλής.  Σπανιότατα εμφανίζεται στο κορμί ή και στα άκρα.  Εμφανίζεται σαν πληγή, που δεν φαίνεται να επουλώνεται για πάνω από δύο μήνες, ή ως ογκίδιο που έχει χρώμα σαν μαργαριτάρι, με μικρές ευρυαγγείες.  Παρουσιάζεται μετά τα 45-50 χρόνια της ζωής του ανθρώπου.  Αν και δεν δίνει μεταστάσεις, εμφανίζει τοπική κακοήθεια, και καταστρέφει τους ιστούς  στους οποίους αναπτύσσεται.  Έτσι εάν το άτομο με αυτού του είδους τον καρκίνο δεν πάει σύντομα για θεραπεία, μπορεί να προκύψουν σοβαρές τοπικές καταστροφές.

2.  Ο ακανθοκυτταρικός καρκίνος, είναι ο δεύτερος συχνότερος καρκίνος του δέρματος, αλλά έχει πιο επιθετική συμπεριφορά από τον βασικοκυτταρικό.  Μπορεί να δώσει μεταστάσεις πρώτα στους λεμφαδένες της περιοχής και μετά στα εσωτερικά όργανα.   Αυτός ο καρκίνος του δέρματος «προτιμά τους άνδρες».  Τις τελευταίες δεκαετίες εμφανίζεται κατά 50% συχνότερα στους άνδρες, απ’ ότι στις γυναίκες.  Στις γυναίκες δεν εμφανίζεται στο κάτω χείλος, λόγω της προστατευτικής δράσης του κραγιόν, ούτε στο τριχωτό της κεφαλής και στα αυτιά, λόγω των μαλλιών τους.  Συχνά αναπτύσσεται πάνω σε προκαρκινικές βλάβες του δέρματος, οι οποίες ονομάζονται ηλιακές ή ακτινικές υπερκερατώσεις.  Παρουσιάζονται ως ελκωτικό σκληρό ογκίδιο, ή με μυρμηκιώδη, θηλωματώδη  μορφή.


Αιτίες εμφάνισης του μελανώματος

Σήμερα, σύμφωνα με τους ερευνητές – δερματολόγους γιατρούς, η κύρια αιτία της ανάπτυξης μελανώματος είναι η υπερέκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, η οποία αποτελεί τον ενοχοποιητικό παράγοντα  στο 70%-80-% των περιπτώσεων.   Παρόλο που ο μηχανισμός δράσης της υπεριώδους ακτινοβολίας στη γένεση του μελανώματος δεν είναι επακριβώς γνωστός, οι ερευνητές υποθέτουν ότι η διαλείπουσα  έκθεση (αυτή που προσλαμβάνουμε στις καλοκαιρινές διακοπές) είναι πιο σημαντική, ειδικά όταν συμβαίνει σε ανοιχτόχρωμο, μη προσαρμοσμένο δέρμα.  Τα έντονα ηλιακά εγκαύματα σε οποιαδήποτε ηλικία αποτελούν δείκτη επικινδυνότητας για την νόσο.  Το κατά πόσο τα ίδια τα εγκαύματα συμβάλλουν στην παθογένεση του μελανώματος με την πρόκληση ογκογόνων μεταλλάξεων στο γενετικό υλικό των μελανοκυττάρων, ή αποτελούν απλώς ένα δείκτη της ευαισθησίας του δέρματος, βρίσκεται ακόμα υπό διερεύνηση.   Άλλοι παράγοντες που συμβάλουν είναι :

• Γενετικοί παράγοντες
• Ανοσοκαταστολή
• Παρουσία γιγαντιαίων συγγενών σπίλων (ελιών που υπάρχουν από την γέννηση)
• Ορισμένες σπάνιες κληρονομικές δερματοπάθειες, όπως η μελαγχρωματική ξηροδερμία.  

Η κληρονομικότητα: Σε ένα ποσοστό 10% των περιπτώσεων υπάρχει κληρονομικότητα, με την έννοια ότι συνυπάρχουν και άλλα κρούσματα μελανώματος μέσα στην ίδια οικογένεια.  Εκτός από το οικογενειακό ιστορικό, γενετική προδιάθεση συνήθως υπάρχει σε ασθενείς που εκδηλώνουν μελάνωμα σε νεαρή ηλικία (κάτω των 30 ετών) και σε ανθρώπους που εμφανίζουν περισσότερα του ενός μελανώματα.  Αν και υπάρχει γενετικό τεστ για το μελάνωμα, το οποίο ανιχνεύει μεταλλάξεις του μόνου γονιδίου που έχει συσχετιστεί- προς το παρόν – με το μελάνωμα (γονίδιο CDKN2A ή p16), η πρακτική εφαρμογή του σε ασθενείς με μελάνωμα βρίσκεται υπό διερεύνηση.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Άνθρωποι με ιστορικό υπέρμετρης έκθεσης στην υπεριώδη ακτινοβολία.  Στην ομάδα  αυτή περιλαμβάνονται αυτοί που έχουν υποστεί έντονα ηλιακά εγκαύματα, έχουν εργαστεί για πολλά χρόνια στον ήλιο ή έχουν ζήσει σε τροπική χώρα, ή ακόμα αυτοί που παραμένουν στον ήλιο πολλές ώρες, λόγω των χόμπι που έχουν, όπως για παράδειγμα ιστιοπλοΐα , ψάρεμα κλπ.  

Άνθρωποι με συγκεκριμένο τύπο δέρματος , το οποίο εμφανίζει μεγάλη ευαισθησία στον ήλιο, χωρίς να αναπτύσσει τους συνήθεις προστατευτικούς μηχανισμούς (μαύρισμα).  Αυτός ο τύπος δέρματος έχει ως χαρακτηριστικό τα ανοιχτόχρωμα μάτια, μαλλιά και δέρμα, ενώ αναπτύσσει εύκολα φακίδες στο πρόσωπο και στην πλάτη.

Άνθρωποι με μεγάλο αριθμό (πάνω από 50) κοινών σπίλων, η παρουσία των οποίων πιθανώς έχει γενετική βάση, επηρεάζεται από την έκθεση στον ήλιο και την παιδική ηλικία και δείχνει μία ενδογενή ενεργοποίηση των μελανοκυττάρων γενικότερα. Οι πιο επικίνδυνοι είναι όσοι σπίλοι είναι επίπεδοι, έχουν διάμετρο μεγαλύτερη των 7mm, έχουν ασαφή περιφέρεια και ανισοκατανομή της μελανίνης στην επιφάνεια τους. 

Άνθρωποι με «δυσπλαστικούς» σπίλους, οι οποίοι διαφέρουν από τους κοινούς σπίλους στο ότι έχουν μεγαλύτερο μέγεθος, και σχετικά ανώμαλο σχήμα και χρώμα. 

Άνθρωποι με γιγαντιαίους μελαγχρωματικούς σπίλους, οι οποίοι εμφανίζονται με την γέννηση.

Άνθρωποι με ιστορικό μελανώματος.  Κάθε άτομο με ιστορικό μελανώματος έχει λίγες πιθανότητες (10%-15%) να αναπτύξει και δεύτερο μελάνωμα του δέρματος στο μέλλον.  Οι πιθανότητες αυτές αυξάνουν όταν στο ίδιο άτομο υπάρχουν πολλαπλοί σπίλοι ή υπάρχει οικογενειακό ιστορικό μελανώματος.

Άνθρωποι με αποδυναμωμένο ανοσοποιητικό σύστημα.  Όσοι έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα από ορισμένες κακοήθειες, από φάρμακα που δίνονται ύστερα από μεταμόσχευση οργάνων ή άλλες καταστάσεις, όπως για παράδειγμα λoίμωξη HIV/AIDS, διατρέχουν αυξανόμενο κίνδυνο για ανάπτυξη μελανώματος.     

Supervand.gr εντομωαποθητικά